Naar een duurzaam huis met kleine stappen (2)

Vloerisolatie in twee stappen

In 1984 schreef Kees van Kooten voor de bescheurkalender het stukje "unsere Traumküche" (terug te vinden in de bundel Modernismen). Daarin vertelt hij dat de aanschaf van een nieuwe keuken nogal wat anders liep, uiteindelijk wordt het allemaal duurder en duurt het langer.

Wij hebben nu geen nieuwe keuken gekocht, maar zijn overgegaan op de aanschaf van vloerisolatie. Een soortgelijk verhaal volgt.

Wij stoken ons huis doorgaans op 18,5 graden. Het verwarmingssysteem regelt het dan zo, dat het in de huiskamer ter hoogte van de thermostaat (schouderhoogte) dan vrijwel constant 18,5 graden is. Aangezien warme lucht stijgt is het dan tegen het plafond wat warmer en bij de vloer wat kouder. Als je, zoals bij ons het geval was, dan een parketvloer hebt, die op een planken/balkenvloer ligt zonder isolatie, kan de vloer echt een paar graden kouder zijn. We hebben het niet gemeten maar ik schat dat de vloer zo'n 1 á 2 graden kouder was dan de thermostaat. En van een vloer die 16,5 tot 17,5 graden is krijg ik koude voeten.

Vloerisolatie dus. Een eerste zoektocht leverde een hoop experts op: blijkbaar iedereen in mijn omgeving had de ideale oplossing gevonden. Iedereen een andere overigens. Wat kwam er langs aan oplossingen:

  1. de hele onderkant van de vloer bespuiten met PUR-schuim, vertelde een meneer van de NUON me, was een prachtige oplossing. Tegelijkertijd hoorde ik via het nieuws en kranten dat veel mensen dit helemaal niet zo'n goed oplossing vonden: direct na het aanbrengen veel last van gezondheidsklachten. Daarnaast ben ik niet dol op onomkeerbare oplossingen: als je het spul er eenmaal op spoten hebt, krijg je het er met geen mogelijkheid meer vanaf. Inmiddels levert NUON deze oplossing helemaal niet meer.
  2. Tussen de balken platen van isolerende kunststof aanbrengen of glaswol/steenwol. Kan volgens mij een prima oplossing zijn. Deze hebben we niet verder onderzocht.
  3. De hele kruipruimte laten volspuiten met schelpen of EPS (kunststof) chips. Schelpen zouden sterk vochtregulerend kunnen werken en ook de kunststof chips zouden dat doen, maar naar mijn idee zou dat minder helpen als isolatie. Koude voeten, weet je nog?
  4. De hele vloer eruit halen en vervangen door een vloer van goed geisoleerde betonnnen broodjes en dan afwerken met vloerverwarming. Dit zou waarschijnlijk energetisch de beste oplossing zijn, maar de kosten zouden de pan uitrijzen: we hebben een ouderwetse kamer ensuite, alle oude details zouden dan eerst gesloopt moeten worden. Hebben we dus niet gedaan.

De uiteindelijke oplossing die we gekozen hebben is die waarbij tussen de balken in de kruipruimte TonZon luchtkussen werden aangebracht. De leverancier beweert dat dat enorm isoleert en van diverse mensen hoorde ik dat het eenvoudig was en niet al te duur. Wij begonnen aan ons stappenplan.

Stap 1: offerte aanvragen.
Als eerste vroegen we een leverancier van de TonZon spullen om een offerte. De man kwam, keek onder de vloer en bracht rapport uit: "Meneer, de kruipruimte is te ondiep en er lopen allemaal verwarmingsleidingen dwars door de kruipruimte. Ik kan het wel isoleren, maar het kost u extra vanwege de ondiepe kruipruimte en alle leidingen. Overigens zijn de meeste van die leidingen zelf ongeisoleerd en verroest. Wilt u een prijsopgave?". Dat wilde ik wel, maar ik wilde ook nadenken. We zouden de vloer wel kunnen isoleren, maar om nou verroeste verwarmingsleidingen te isoleren met als risico dat wanneer die leidingen echt rot worden we de hele isolatieklus opnieuw moeten doen? De prijsopgave die we kregen, liet ons nogal schrikken, de man leek de hoofdprijs te vragen, als we zelf eerst een hoop andere dingen deden. We besloten in ieder geval de stappen te nemen die nodig zouden zijn om de isolatie voor te bereiden en dan opnieuw naar een aannemer voor TonZon te gaan.

3 stappen terug
We vroegen een loodgieter of hij de leidingen onder de vloer zou kunnen vernieuwen, netjes langs de muur leggen en isoleren. "Ja, dat kan wel, maar uw kruipruimte is veel te ondiep. Ik mag er niet in van de Arbo. Ik wil er werken als er minimaal 50 centimeter tussen het zand en de balken zit. Er zit nu op sommige plaatsen minder dan 40 centimeter".

(1) Onze kruipruimte heeft een oppervlak van 40 vierkante meter, dus meer dan 10 centimeter zand eruit is minimaal 4 kuub zand. Hoe krijg je 4 - 6 kuub zand uit een kruipruimte, door een klein luik? De aannemers die ik ernaar vroeg keken me vreemd aan en wilden geen offerte uitbrengen. Uiteindelijk hebben 3 Polen heel hard gewerkt en 5 kuub zand in een container voor mijn huis geladen. Hulde aan de Polen. Kosten: 750 euro

(2) Toen kon de loodgieter aan de slag. Met flexibele slangen, die goed isoleerd nu keurig langs de muur liggen is de kruipruimte nu helemaal klaar voor isolatie. Kosten leidingenwerk: 1600 euro. En helemaal klaar voor isolatie? Nou nee. "Meneer, we zagen dat de onderslagbalk wat last heeft van houtworm. Misschien moet u daar toch wat aan laten doen.

(3) De man van de houtwormbestrijding kon er kort over zijn: u heeft behoorlijke last van houtworm en er is veel te veel vocht in de kruipruimte. "Ik adviseer u om een aannemer de ondersteuning van de onderslagbalk te laten vervangen (in dat metselwerk trekt veel vocht op), twee balkkoppen te laten vervangen (die zijn rot) en ons de houtworm en zwammen te laten bestrijden. Totale kosten voor ons ongeveer 1800 euro en graag hoor ik van u binnen twee weken. Succes met met vinden van een aannemer!"

Een aanemer bleek niet te vinden. De loodgieter wilde nog wel eens kijken. "Ach meneer, in heel Haarlem staat het grondwater hoog. Ja, er trekt wel wat vocht op, maar dat is overal. En die balkkoppen zijn inderdaad wel een beetje aangetast, maar dat overleeft u ook wel."

Uiteindelijk hebben we alleen de houtworm laten bestrijden. Kosten 900 euro.

Stap 1a: een nieuwe offerte
Via de Haarlemse Heerlijke Huizenroute kwamen we in contact met Ed Woolthuis. Een enthousiaste man van een lengte die je eigenlijk niet in kruipruimtes verwacht. Naar eigen zeggen al meer dan 5 jaar meer dan twee keer per week bezig met TonZon in Haarlemse huizen. Met zijn maat Peter kwam hij en overzag het allemaal. En hoorde mijn verhaal. "Ach meneer, dat uitgraven van de kruipruimte en het verleggen van die leidingen was helemaal niet nodig geweest, wij werken gewoon als we erin kunnen. Als de ruimte minder is dan 50 centimeter rekenen we alleen wel een toeslag, die hoeft u nu niet te betalen....

En hij bracht een offerte uit: het zou gaan over:

  1. het aanbrengen van een dampdichte laag op het zand (een dikke plastic laag die het vocht vanuit de grond grotendeels tegenhoudt
  2. het aanbrengen van TonZon isolatiekussens tussen de vloerbalken
  3. het extra isoleren van de verwarmingsleidingen met dezelfde folie van de luchtkussens.

Stap 2: aanbrengen van de vloerisolatie
De mannen Ed en Peter kwamen om 9:00 uur en om 15:00 uur waren ze klaar. Vrolijke kerels, die van wanten weten. De oplevering ziet er prima uit. Totale kosten 1700 euro.

Ervaring nu na een paar weken
Wat zijn de effecten van deze klus? Opgeteld hebben we de nederlandse (en poolse) economie een kleine 5000 euro vooruit geholpen. We zijn dus in ieder geval aan het enthousiaste verhaal van premier Rutte tegemoet gekomen. En we gaan energie besparen. Hoeveel, geen idee....

Gaan we die 5000 euro nog terugverdienen? Geen idee. Dat is afhankelijk van de energiebesparing doordat er minder warmte weglekt. En dat zien we bij de energieafrekening volgend jaar aan het einde van 2014.

Hebben we al warmere voeten? Ik weet het niet, we hebben geen meting gedaan voordat we de kruipruimte isoleerden, en ook erna niet. Voelt het beter? Ja, het voelt beter, vooral in ons hoofd, want we hebben wat gedaan aan energiebesparing. Of ik echt warmere voeten heb, weet ik niet.

Zouden we het opnieuw doen? We zouden in ieder geval:

  1. eerst een meting doen van het verschil in warmte op vloerniveau, op schouderhoogte en bij het plafond, zodat we de temperatuurverschillen van nu ermee kunnen vergelijken.
  2. eerst een hele scan op het huis laten doen, zodat we zien welke zaken we het beste eerst kunnen aanpakken; als je eerst de zaken doet die het meeste besparen, verdien je het snelst geld terug om in andere zaken te steken. We hebben inmiddels een dergelijk iemand ingeschakeld, we wachten nu op de adviezen.

Conclusie
We wilden ons huis met kleine stappen verbeteren, het werden in ieder geval wat meer stappen dan we dachten. Natuurlijk kun je niet alle gemaakte kosten toerekenen aan het isoleren van de kruipruimte, een deel was gewoon (achterstallig) onderhoud. Maar als we er niet aan begonnen waren, hadden we die kosten ook niet gehad. En mischien later veel meer kosten aan het verhelpen van grote lekkages. Misschien, misschien....

Toch gaan we door met het nemen van kleine stappen om ons huis en onze leefomgeving te verbeteren. Het terugverdienen is niet het enige, het ideaal is ook wat waard.

Lees ook het vorige blog >>

Reacties

Hallo Tammo,

Goed verhaal! Gelukkig ben je doorgegaan toen het in het begin tegenzat en heb je nu een goed geisoleerde vloer en droge kruipruimte. Het verschil ga je zeker merken: thermoskussens hebben een hoge isolatiewaarde Rd 3,8 en dat is 3x hoger dan het Bouwbesluit voorschrijft als minimum voor renovatie van bestaande woningen. Maar belangrijker is wat je gaat merken aan je voeten en je energierekening. Ik heb zelf 11 jaar geleden de houten woonkamervloer met thermoskussens geisoleerd met bodemfolie op de bodem van de kruipruimte, net als jij. Die bodemfolie moet je overigens een Een paar jaar geleden heb ik infrarood temperatuurmetingen gedaan, hartje winter. Resultaat: thermostaat op schouderhoogte 19 graden, houten vloertemperatuur 19 graden, plafondtemperatuur 20 graden. Dat is geen garantie voor warme voeten, maar wel een stuk beter dan de met 5 cm piepschuim geisoleerde vloer in de aangrenzende open keuken: 16,5 graad.

Dan de besparingen: die kan je zelf meten als je rekening houdt met de graaddagen om het verschil tussen stookseizoenen uit te filteren en m3 gas per graaddag uit te rekenen. Dan kan je verschillende jaren met elkaar vergelijken, mits je stookgedrag hetzelfde blijft. De graaddagen zijn op internet te vinden, zie o.a. www.kwa.nl maar er zijn ook handige hulpmiddelen zoals www.mindergas.nl. Dan moet je wel minimaal iedere maand je meterstand opnemen en invullen. Er zijn veel meer hulpmiddelen, gratis en betaald, zie www.energieverbruiksmanagers.nl. Ik gebruik naast mindergas.nl ook www.energiemanageronline.nl en die heeft ook een graaddagenberekening, maar het is nog niet goed mogelijk om daarmee gasverbruik voor verwarming in verschillende seizoenen te vergelijken. Ik gebruik energiemanageronline dus naast mindergas.nl onder andere omdat energiemanageronline ook uitgebreide mogelijkheden geeft voor monitoring van elektriciteitsverbruik en een zonmodule heeft voor monitoring zonnepanelen. Met de energiepioniers gaan we ervaring uitwisselen met de verschillende energieverbruiksmanagers om te komen tot een handige en leerzame monitoring van energiebesparende maatregelen.

Voor de besparing kan je voorlopig uitgaan van 5,7 m3 gas per m2 vloeroppervlak per jaar bij gemiddeld stookgedrag (20 graden bij aanwezigheid, 15 graden 's nachts en bij afwezigheid). Dat is berekend door Milieu Centraal op basis van onderzoek van TU Delft naar de effecten van van vloer- en bodemisolatie. Voor jouw 40 m2 is dat dus ongeveer 230 m3 per jaar, dus zo'n 150 euro per jaar. Dat verdien je niet snel terug  als de thermoskussens laat aanbrengen, maar je hebt wel meteen meer comfort. Bovenstaande besparing is meer dan volgens de officiele EPA maatwerkadviezen omdat die rekenmethodiek geen rekening houdt met alle extra effecten van vloerisolatie zoals minder verliezen naar de kruipruimtewanden, minder afkoeling door minder verdamping van vocht in een droge kruipruimte, vermindering van de warmteverliezen door kruipruimteventilatie (de lucht in de kruipruimte warmt minder op, dus minder verliezen) en de mogelijkheid om de woonkamertemperatuur 1 graad lager te zetten (door de warmere vloer heb je meer stralingswarmte net als bij vloerverwarming en kan de luchttemperatuur iets omlaag).

Succes, ik ben benieuwd naar deel 3!

Jan Tjemme

 

 

 

 

Beste Tammo,

Fantastisch dat het je gelukt is om de bggrond-vloer te isoleren, ondanks de hobbels die op je "pad" kwamen.

Ik denk dat veel mensen ergens onderweg waren afgehaakt. Dat er geen aannemer te vinden was vind ik wel een zorgelijk verhaal. Gelukkig hebben we nu de haarlemse huizenaanpak, waarin aannemers en architecten / adviseurs samenwerken, zodat mensen die aan de slag willen ondersteuning kunnen vinden!

Mocht je via een "slimme meter" je gasverbruik willen monitoren, dan kun je kiezen voor het aansluiten van allerlei smart tools, een daarvan gebruiken wijzelf, dat is de SmartBridge van Net2Grid. Via een APP hebben we 24/365 inzicht in ons realtime verbruik en week/maand en jaaroverzichten. We zijn er zelf in maart 2013 mee gestart en schatten dit jaar een besparing van 20% (!!) te behalen op ons gasverbruik en 30% op ons stroomverbruik. 

Vriendelijke groet,
Marijke Gantvoort

www.gantvoort.com

 

Ha Jan Tjemme,

ik ben benieuwd of ik iets zou kunnen leren van die infraroodmetingen. Is het dan ook zo dat je op koude dagen kunt zien waar grote warmtelekken zitten?

Tammo ter Hark

Beste Tammo,

met een eenvoudige infraroodthermometer van vijf tientjes zoals de Black&Decker warmteverliesmeter, kan je op koude dagen warmtelekken opsporen. Je mag dat ding van mij lenen. Je meet de oppervlaktetemperatuur op verschillende plaatsen (plak eerst een stukje afplakband op de te meten plekken zodat de reflectie gelijk is en je alleen de temperatuur meet). De temperatuurverschillen geven aan waar de lekken zitten door koudebruggen of luchtlekken (naden en kieren). Het verschil tussen een warmtelek door een koudebrug of een luchtlek kan je voelen door de tochtstroom bij het luchtlek of, nauwkeuriger, door er een rookpen te gebruiken als bron van rook die de richting van de luchtstroom aangeeft. Voor een uitgebreid onderzoek gebruikt een gecertificeerde onderzoeker een infraroodcamera en zet de woning op onderdruk en overdruk om alle warmtelekken op te sporen en te kunnen bepalen wat de oorzaak is en hoe ernstig ze zijn voor energieverlies en kans op schade door condensatie van vocht. Zo'n onderzoek kost minstens 1000 euro per woning als je meerdere woningen op een dag laat doen. Eigenlijk moet zo'n onderzoek twee keer worden gedaan: voor een renovatie om te bepalen op welke plek  welke maatregelen moeten worden genomen voor na-isolatie en naad- en kierdichting, en na de renovatie om vast te stellen of alle maatregelen goed zijn uitgevoerd.

Jan Tjemme van Wieringen

energiepioniers

Wat zijn uw ervaringen met de houtwormbestrijding in de kruipruimte qua stankoverlast? Is de woning nog leefbaar na de bestrijding of duurt het heel lang voordat de stank weg is?

Ha Stephanie, we hebben geen enkele overlast gemerkt van de houtwormbestrijding. Geen stank. We mochten alleen gedurende 24 niet onder de vloer komen. Nou kwamen we daar meestal toch al niet, dus dat was geen probleem.

Hi Tammo,

Blij met je verhaal. Ik heb helaas al te veel prutsers/oplichters in huis gehad om zo maar iemand van internet te 'nemen' dus altijd fijn om te lezen hoe de ervaring van andere mensen is. (ik ga zeker contact opnemen met Ed en Peter) Zou je mij kunnen laten weten welk bedrijf bij jou de houtworm verdelging heeft gedaan?

Ik heb de beneden verdieping van een oud huis (1895) in centrum Haarlem en wil ook graag vloerisolatie laten aanbrengen. net als jij heb ik echter ook een te kleine kruipruimte (20 cm) dus hier moet eerst iets mee gebeuren. Heb nu offerte aangevraagd voor het uit'zuigen' van de kruipruimte maar hoor graag wie jou destijds geholpen hebben bij het uitgraven.  En hoe nu, twee jaar later (?) je vloerisolatie bevalt want ik ben ook geneigd om TonZon te 'doen'...

dank en groet,

Mita

Bij mij heeft Aldemi de houtwormbestrijding gedaan. Het uitgraven van de kelder was een groot probleem, uiteindelijk wilde geen enkele aannemer dit doen, aangezien de werkomstandigheden dan niet aan de arbowet zouden voldoen. Of ze hadden gewoon geen zin in een klus als deze. Via de buurvrouw kwam ik in contact met een stel Polen die de klus toen met zijn drieen geklaard hebben.

We zijn inmiddels gehuisd, maar de vloer beviel destijds heel goed.

Groet van Tammo ter Hark